ใบความรู้เรื่องที่ ๓ คำยืมภาษาบาลี – สันสกฤต

ใบความรู้เรื่องที่ ๓  คำยืมภาษาบาลี – สันสกฤต
          ภาษาไทยยืมคำจำนวนมากมายมาจากภาษาบาลีและสันสกฤต  ซึ่งเป็นภาษาตระกูลเดียวกัน
ภาษาบาลีและสันสกฤตมีคำศัพท์จำนวนมากใช้ร่วมกัน  เช่น  โจร  พาล  ยุทธ  อดีต ฯลฯ
คำบาลี – สันสกฤตในภาษาไทย
ภาษาลีและสันสกฤตมีการแบ่งวรรคตามฐานที่เกิดดังนี้

วรรค

เสียง

เศษวรรค

กะ
จะ
ฏะ
ตะ
ปะ





















ห    
ศ  ย
ษ  ร  ฬ
ส  ล

เศษวรรค  หมายถึง  พยัญชนะที่มีฐานที่เกิดต่างวรรคกัน  มีดังนี้  ย  ร  ล ว ( ศ  ษ ) ส ห  ฬ   

หลักสังเกตคำที่มาจากภาษาบาลี – สันสกฤต  มีหลักสังเกตดังนี้

บาลี

สันสกฤต

๑. มีสระ ๘ ตัว คือ อะ  อา อิ  อี  อุ  อู  เอ  โอ

๒. มีพยัญชนะ ๓๓ ตัว (และ    ในภาษาบาลีออก
เสียงเป็น อัง  เช่น สํ  อ่านว่า สัง)
๓. นิยมใช้ “ฬ” เช่น จุฬา  กีฬา  ครุฬ  อาสาฬห
วิรุฬห์
๔. นิยมใช้ “ริ”  ระหว่างคำ  เช่น  ภริยา  อริยะ
จริยา
๕. มีตัวสะกดตัวตามตรงตามวรรค
– ตัวที่ ๑ สะกด ๑,๒ ตาม เช่น สักกะ  มัจฉา
– ตัวที่ ๓ สะกด ๓,๔  ตาม  เช่น สิทธิ  อัชฌา
– ตัวที่ ๕ สะกด ตามได้ทุกวรรคเช่น องค์  กัญญา
– เศษวรรคตามตัวเอง  เช่น  อัสสาสะ  วัลลี
มัลลิกา  วิรุฬห์  ชิวหา
หมายเหตุ “ณ ญ” เป็นตัวสะกดให้ “ห” ตาม  เช่น
ปัญหา  กัณหา  สายัณห์
๖. ตัดตัวสะกดเอาตัวตามมาเป็นตัวสะกด
เช่น  ทิฏฺฐิ = ทิฐิ       จิตตฺ = จิต
วุฑฺฒิ = วุฒิ      อฏฺฐิ = อัฐิ

๑. มีสระ ๑๔ ตัว คือ  อะ  อา อิ  อี  อุ  อู  เอ  โอ
ไอ  เอา  ฤ    ฦ  
๒. มีพยัญชนะ ๓๕ ตัว เพิ่ม ศ  ษ  (และ    ในภาษา
สันสกฤตออกเสียงเป็น สัม  เช่น สํ  อ่านว่า สัม)

๓. นิยมใช้ “ฑ ฒ” เช่น  จุฑา  กรีฑา  ครุฑ  อาษาฒ  วิโรฒ

๔. นิยมใช้ “ร,รร” เช่น ภรรยา  อารยะ  จรรยา
๕. “ณ” ตามหลัง “ร”  เช่น นารายณ์  พราหมณ์
อรัณย์  อรุณ  ประณีต
๖. นิยมใช้คำควบกล้ำ  เชน  ปรีดา  จักรา  บุตรี
๗. คำที่แผลงมาจาก “ครฺห” เป็น เคราะห์  ใน
ภาษาไทยเป็นคำยืมจากภาษาสันสกฤต  เช่น
วิเคราะห์  อนุเคราะห์  สังเคราะห์

ตัวอย่างคำยืมมาจากภาษาบาลี  เช่น
กติกา  ญาติ  เถระ  ทัพพี  ทุกข์  บัญญัติ  สิริ  บัลลังก์  เมตตา  ราชินี  ลัทธิ  วนิพก  วิญญาณ  วินิจฉัย  สมถะ  อุปถัมภ์  จิต  หทัย  มโน  อิสิ  อุตุ

ตัวอย่างคำยืมมาจากภาษาสันสกฤต  เช่น
ครรภ์  จรรยา  ภรรยา  จักร  ทรัพย์  เทศนา  ปริศนา  ธรรม  ปรารถนา  พยายาม  พิษ  ภาษา อัคนีมารยาท  ฤกษ์  ฤทัย  มนัส  ษี  ศาสตร์

ตัวอย่างคำยืมมาจากภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้รูปตรงกัน  เช่น
กรุณา  คุณ  จลาจล  จิต  ชีวิต  ทาน  ทายาท  ทารุณ  ทาส  ทูต  บัณฑิต  บูชา  ผล  พายุ  พาล  ภาพ  ภาระ  มาร  เมฆ  ยุทธ  รถ  วจนะ  สมบัติ  สาระ  หาร  อวัยวะ  อันตราย  อาหาร  อุปการะ  วิจิตร  วนิดา  สุนทร  อุณหภูมิ  กัลยา  กุณฑล

ตัวอย่างคำยืมมาจากภาษาบาลีและสันสกฤตที่เป็นคำเดียวกันแต่ใช้รูปต่างกัน  มีความหมายเหมือนกัน  เช่น

คำยืมมาจากภาษาบาลี

   คำยืมมาจากภาษาสันสกฤต

กัป
สัจ
มัจฉา
สันติ
บุปผา
มโน
นิคหิต
อิสี
อมต
อุตุ
สามี
ดัชนี

กัลป์
สัตย์
มัศยา
ศานติ
บุษบา
มนัส
นฤคหิต
ษี
อมฤต
ฤดู
สวามี
ดรรชนี

 

 

 

 

ตัวอย่างคำยืมมาจากภาษาบาลีและสันสกฤตที่เป็นคำเดียวกันแต่ใช้รูปต่างกัน  และต่างความหมายกัน  เช่น

คำยืมมาจากภาษาบาลี

   คำยืมมาจากภาษาสันสกฤต

ทิฏฐิ , ทิฐิ
ปัญญา
วิตถาร
สามัญ
อัจฉริยะ
วัตุ
สูญ
รัฐ
วิสาสะ
อิสริยะ
กีฬา
กิริยา
วุฒิ

ทฤษฎี
ปรัชญา
พิสดาร
สามานย์
อัศจรรย์
วัสดุ
ศูนย์
ราษฎร
พิศวาส
ไอศวรรย์
กรีฑา
กริยา
พฤฒิ

 

ข้อสังเกต
คำยืมภาษาบาลี   สันสกฤตในภาษาไทยที่มีรูปสระ      และรูปสระ     กำกับ  ตัวสะกดอยู่จะไม่ออกเสียง /อิ/ หรือ /อุ/ ตามรูป  เช่น
ภูมิ                อ่านว่า            พูม                         ชาติ               อ่านว่า            ชาด
โลกนิติ            อ่านว่า            โลก – กะ- นิด            จักรพรรดิ        อ่านว่า            จัก – กะ – พัดจักรวรรดิ อ่านว่า           จัก – กะ – หวัด                    ธาตุ               อ่านว่า            ทาด
เหตุ               อ่านว่า            เหด                         เมรุ               อ่านว่า            เมน
เกตุ               อ่านว่า            เกด                         เกตุนุติ            อ่านว่า            เกด – นุด
รัตภูมิ             อ่านว่า            รัด – ตะ – พูม

 

 

42

 

 

 

 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s